مژه چیست ؟
مژه چیست؟ بررسی ساختار، چرخه رشد، وظایف و علت ریزش مژه
مژه‌ها موهای ظریفی هستند که در لبه پلک‌های بالا و پایین قرار دارند و علاوه بر تأثیر مهمی که در ظاهر چشم دارند، یکی از بخش‌های دفاعی طبیعی چشم محسوب می‌شوند. مژه‌ها می‌توانند ذرات خارجی و عوامل محیطی را تا حدی از سطح چشم دور نگه دارند و با داشتن پایانه‌های حسی، به تشخیص محرک‌های نزدیک چشم و ایجاد رفلکس پلک زدن کمک کنند.
اما مژه فقط یک تار مو روی پلک نیست. هر مژه دارای ریشه، فولیکول و ساقه‌ای با ساختار مشخص است و مانند سایر موهای بدن، چرخه رشد و ریزش دارد. به همین دلیل، شناخت ساختمان مژه و چرخه زندگی آن میتواند به درک بهتر ریزش، رشد مجدد و مراقبت صحیح از مژه کمک کند.
مژه چه وظیفه‌ای دارد؟
مهم‌ترین وظیفه مژه محافظت از چشم در برابر عوامل محیطی است. مژه‌ها با قرار گرفتن در لبه پلک، مانند یک سد اولیه در برابر بخشی از گردوغبار و ذرات معلق عمل می‌کنند و همچنین می‌توانند مسیر جریان هوا و رطوبت اطراف چشم را تغییر دهند.
محافظت از چشم در برابر ذرات خارجی
وقتی گردوغبار، ذرات معلق یا اجسام ریز به قسمت جلوی چشم نزدیک می‌شوند، مژه‌ها می‌توانند به تشخیص این محرک‌ها کمک کنند. تماس یا نزدیک شدن یک جسم به مژه‌ها، از طریق پایانه‌های حسی موجود در این ناحیه میتواند رفلکس پلک زدن را تحریک کند. بسته شدن سریع پلک یکی از مکانیسم‌های طبیعی محافظت از سطح چشم است.
کمک به جلوگیری از ورود آب و رطوبت
مژه‌ها در کنار شکل و موقعیت پلک، در منحرف کردن بخشی از آب و جریان هوا از سطح چشم نقش دارند. شکل و انحنای مژه‌ها نیز با عملکرد محافظتی آنها ارتباط دارد.
نقش مژه در رفلکس پلک
مژه‌ها دارای پایانه‌های عصبی حسی هستند و به همین دلیل، محرک‌های نزدیک چشم را تشخیص می‌دهند. این ویژگی به فعال شدن رفلکس پلک کمک می‌کند تا چشم در برابر محرک‌های بالقوه آسیب‌رسان سریع‌تر بسته شود.
نقش مژه در ظاهر چشم
در کنار عملکرد محافظتی، مژه‌ها نقش مهمی در ظاهر چشم و زیبایی چهره دارند. همین ویژگی باعث شده است که خدماتی مانند اکستنشن، لیفت و لمینیشن مژه در صنعت زیبایی مورد توجه قرار بگیرند. با این حال، عملکرد اصلی مژه، محافظت از چشم است و بلندتر بودن مژه لزوماً به معنی عملکرد بهتر آن نیست.
انسان چند مژه دارد؟
تعداد مژه‌ها در افراد مختلف یکسان نیست، اما منابع آناتومیک تعداد مژه‌های پلک بالا را حدود ۹۰ تا ۱۶۰ تار و تعداد مژه‌های پلک پایین را حدود ۷۵ تا ۸۰ تار گزارش کرده‌اند. این مژه‌ها در چند ردیف روی لبه پلک قرار گرفته‌اند.
بنابراین عددی که برای تعداد مژه‌های هر فرد بیان میشود، یک مقدار ثابت نیست و میتواند تحت تأثیر تفاوت‌های فردی، سن و شرایط مختلف قرار گیرد.
آناتومی و ساختار مژه چگونه است؟
برای شناخت بهتر مژه، باید هم ساختار قابل مشاهده آن و هم قسمت‌هایی که داخل پوست قرار دارند را بشناسیم.
هر مژه از یک ساقه
که بیرون از پوست دیده میشود و یک ریشه و فولیکول که در داخل پوست قرار
دارد تشکیل شده است. در انتهای ریشه، ساختاری به نام پیاز مو یا Hair Bulb قرار دارد که در کنار پاپیلای پوستی در روند رشد
مژه نقش دارد.
ریشه و فولیکول مژه
فولیکول همان ساختاری است که مژه درون آن شکل می‌گیرد و رشد می‌کند. در بخش پایینی فولیکول، پیاز مو قرار دارد و ارتباط آن با پاپیلای پوستی و سلول‌های ماتریکس در روند تولید ساقه مو اهمیت دارد.
ساقه مژه
ساقه همان بخش قابل مشاهده مژه است که پس از خروج از پوست دیده میشود. ساقه مو معمولاً از سه بخش اصلی تشکیل شده است: کوتیکول، کورتکس و مدولا. البته مدولا در همه انواع مو به یک اندازه وجود ندارد و در موهای ظریف ممکن است بسیار کم‌رنگ یا حتی غایب باشد.
کوتیکول مژه چیست؟
کوتیکول خارجی‌ترین بخش ساقه مو است و از لایه‌های سلولی روی‌هم‌قرارگرفته تشکیل شده است. این لایه نقش محافظتی دارد و از بخش‌های داخلی‌تر ساقه محافظت می‌کند.
کورتکس مژه چیست؟
کورتکس ضخیم‌ترین بخش ساقه مو است و بخش عمده ساختار مژه را تشکیل می‌دهد. این قسمت سرشار از کراتین است و در ویژگی‌هایی مانند استحکام و خواص فیزیکی تار مو نقش دارد. رنگدانه‌های ملانین نیز در کورتکس قرار دارند و در تعیین رنگ مژه مؤثرند.
مدولا چیست؟
مدولا داخلی‌ترین بخش ساقه مو است و در مرکز تار مو قرار می‌گیرد. وجود و میزان آن در موهای مختلف یکسان نیست و در موهای ضخیم‌تر بیشتر دیده میشود. بنابراین نمیتوان وجود مدولا را در تمام مژه‌ها با یک شکل و اندازه یکسان در نظر گرفت.
چرخه رشد مژه چگونه است؟
مژه‌ها برخلاف یک رشته موی مصنوعی یا فیبر اکستنشن، دائماً در حال تغییر هستند. هر فولیکول مژه وارد چرخه‌ای از رشد، توقف و استراحت میشود و در نهایت مژه قدیمی میریزد و مژه جدید جای آن را می‌گیرد. چرخه رشد مژه معمولاً در سه مرحله اصلی بررسی میشود: آناژن، کاتاژن و تلوژن.
مرحله آناژن؛ مرحله رشد مژه
آناژن مرحله‌ای است که مژه در آن به‌طور فعال رشد می‌کند. در این مرحله، سلول‌های موجود در ریشه و ماتریکس فولیکول فعال هستند و ساقه مژه تولید و بلندتر میشود.
مدت مرحله آناژن مژه کوتاه‌تر از موی سر است و در منابع مختلف حدود ۴ تا ۱۰ هفته گزارش شده است. سرعت رشد مژه نیز حدود ۰٫۱۲ تا ۰٫۱۴ میلی‌متر در روز برآورد شده است.
مژه‌های تازه‌رویش معمولاً کوتاه‌تر و ظریف‌تر از مژه‌های بالغ هستند. به همین دلیل، در خدمات حرفه‌ای مژه باید وضعیت و ضخامت تار طبیعی قبل از انتخاب روش کار در نظر گرفته شود.
مرحله کاتاژن؛ مرحله انتقال و توقف رشد
پس از پایان رشد فعال، مژه وارد مرحله کاتاژن میشود. در این مرحله فعالیت فولیکول کاهش پیدا می‌کند و رشد ساقه متوقف میشود. این مرحله نسبتاً کوتاه است و حدود ۱۵ روز طول می‌کشد.
مرحله تلوژن؛ مرحله استراحت
تلوژن مرحله استراحت فولیکول مژه است. این مرحله از چرخه مژه نسبتاً طولانی است و در منابع حدود ۴ تا ۹ ماه گزارش شده است. پس از پایان چرخه، مژه قدیمی میریزد و فولیکول وارد چرخه جدید رشد میشود.
به همین دلیل، همه مژه‌ها هم‌زمان نمی‌ریزند. چرخه فولیکولهای مژه با یکدیگر هماهنگ نیست و در هر زمان، برخی مژه‌ها در مرحله رشد، برخی در مرحله انتقال و برخی در مرحله استراحت قرار دارند. همین موضوع باعث میشود ریزش طبیعی مژه‌ها بهصورت تدریجی اتفاق بیفتد.
چرخه کامل مژه چقدر طول می‌کشد؟
مدت چرخه کامل مژه در منابع علمی یک عدد کاملاً ثابت ندارد و بسته به روش مطالعه و ویژگی‌های افراد متفاوت گزارش شده است. مرورهای علمی و منابع بالینی، برای چرخه کامل مژه معمولاً دامنه‌ای در حدود ۴ تا ۱۱ ماه بیان می‌کنند. در یک مطالعه انسانی نیز مدت چرخه حدود ۹۰ روز محاسبه شده بود؛ بنابراین بهتر است برای همه افراد یک عدد ثابت تعیین نکنیم.
این تفاوت یکی از دلایلی است که باعث میشود زمان رشد مجدد مژه پس از ریزش یا آسیب، در افراد مختلف یکسان نباشد.
مژه چقدر طول می‌کشد تا رشد کند؟
رشد مژه نسبت به موی سر آهسته‌تر است و سرعت آن حدود ۰٫۱۲ تا ۰٫۱۴ میلی‌متر در روز گزارش شده است. طول مژه نیز به دلیل کوتاه بودن مرحله آناژن معمولاً محدود است و منابع آناتومیک بیان می‌کنند که مژه‌ها معمولاً بیش از حدود ۱۲ میلی‌متر رشد نمی‌کنند.
اگر یک مژه به‌طور کامل کنده شود، بازرویش آن نیز زمان می‌برد. در یک منبع آناتومیک، زمان بازرویش پس از کندن مژه حدود ۸ هفته گزارش شده است؛ با این حال، زمان دقیق میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.
علت ریزش مژه چیست؟
ریزش تعدادی از مژه‌ها بخشی از چرخه طبیعی رشد آنهاست. مژه‌ای که وارد پایان چرخه خود شده، در نهایت جدا میشود تا فضای لازم برای رشد مژه جدید فراهم شود.
اما اگر ریزش مژه افزایش پیدا کند، به شکل تکه‌ای اتفاق بیفتد یا همراه با التهاب و تغییرات پوستی باشد، ممکن است یک عامل زمینه‌ای وجود داشته باشد. از دست دادن مژه‌ها یا ابروها در اصطلاح پزشکی Madarosis نام دارد. این وضعیت میتواند بدون ایجاد اسکار یا همراه با آسیب و التهاب عمیق‌تر فولیکول اتفاق بیفتد.
ریزش طبیعی مژه
از آنجا که فولیکولهای مژه در زمان‌های مختلف در مراحل متفاوت چرخه قرار دارند، ریزش آنها نیز بهصورت هم‌زمان اتفاق نمی‌افتد. بنابراین مشاهده افتادن چند مژه در طول زمان میتواند بخشی از روند طبیعی جایگزینی آنها باشد.
مالش و اصطکاک
مالش شدید یا مکرر چشم و کشیدن مژه‌ها میتواند باعث آسیب مکانیکی به ساقه یا فولیکول شود. این موضوع به‌خصوص زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که این رفتار بهصورت مداوم تکرار شود.
عفونت و التهاب پلک
برخی عفونت‌ها و بیماری‌های التهابی پلک می‌توانند با ریزش مژه همراه باشند. در منابع پزشکی، عفونت‌های استافیلوکوکی، بلفاریت و برخی بیماری‌های پوستی و التهابی از عوامل مرتبط با ریزش مژه و ابرو شناخته شده‌اند.
واکنش‌های آلرژیک
برخی مواد آرایشی یا چسب‌های مورد استفاده در اطراف چشم می‌توانند باعث واکنش‌های آلرژیک و التهاب پلک شوند. چنین واکنشی ممکن است با قرمزی، خارش و تورم همراه باشد و در برخی موارد با ریزش مژه نیز ارتباط داشته باشد.
اکستنشن مژه و مژه مصنوعی
اکستنشن مژه در صورت اجرای نادرست، انتخاب وزن نامناسب، ایجاد کشش بیش از حد یا کشیدن مژه‌ها هنگام استفاده و برداشت میتواند به مژه طبیعی آسیب بزند. منابع چشم‌پزشکی، traction alopecia یا ریزش ناشی از کشش را به‌عنوان یکی از عوارض احتمالی اکستنشن مژه معرفی کرده‌اند.
بنابراین انتخاب تکنیک مناسب و لش‌آرتیست متخصص، توجه به شرایط مژه طبیعی و رعایت اصول صحیح اجرا و نگهداری اهمیت زیادی دارد.
بیماری‌ها و اختلالات زمینه‌ای
برخی بیماری‌ها نیز می‌توانند با کاهش یا از دست دادن مژه‌ها همراه باشند. برای مثال، آلوپسی آره‌آتا، بعضی بیماری‌های پوستی، اختلالات تیروئیدی، التهاب پلک و برخی درمان‌های پزشکی در منابع به‌عنوان علل احتمالی ماداروزیس ذکر شده‌اند.
به همین دلیل، ریزش شدید یا غیرمعمول مژه نباید همیشه صرفاً به استفاده از محصولات آرایشی یا مراقبت نادرست نسبت داده شود.
چه زمانی ریزش مژه طبیعی نیست؟
اگر ریزش مژه به‌طور ناگهانی و قابل‌توجه افزایش پیدا کند، یک چشم بیشتر از چشم دیگر دچار ریزش شود، مژه‌ها بهصورت تکه‌ای خالی شوند یا علائمی مانند قرمزی، التهاب، خارش، پوسته‌ریزی یا درد وجود داشته باشد، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
همچنین اگر پس از حذف عامل آسیب‌رسان، رشد مجدد مژه اتفاق نیفتد، بررسی فولیکول و احتمال وجود بیماری زمینه‌ای اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در ماداروزیس اسکاری، التهاب و آسیب عمیق فولیکول ممکن است باعث از بین رفتن دائمی آن شود.
چه عواملی روی رشد و سلامت مژه تأثیر می‌گذارند؟
رشد و سلامت مژه به عوامل مختلفی وابسته است و نمیتوان آن را فقط به یک محصول یا یک عامل نسبت داد. ژنتیک، سن، وضعیت فولیکول، بیماری‌های پوستی و التهابی، عادات مراقبتی و فشارهای مکانیکی می‌توانند بر وضعیت مژه تأثیر بگذارند. تغییرات مژه و کاهش تراکم آن نیز ممکن است با افزایش سن دیده شود.
معرفی محصول
استفاده از مژه‌ها و متریال باکیفیت در اکستنشن و همچنین خدمات گرفتن از لش‌آرتیست یا مژه‌‌کار حرفه‌ای، یکی از راه‌هایی است که نگرانی راجع به مژه طبیعی خودتان را کاهش دهید.
پالت 16 ردیفه تایتان وین لش (WinLash)
پالت 20 ردیفه لایلاک وین لش (Winlash)
پالت 20 ردیفه لیزری وین لش (Winlash)
پالت 20 ردیفه وایت وین لش (Winlash)
جمع‌بندی کوتاه و دلیل پیشنهاد این محصول.
برای حفظ سلامت مژه، بهتر است از کشیدن و مالش شدید آن جلوگیری شود، محصولات اطراف چشم با دقت انتخاب شوند و خدمات زیبایی مانند اکستنشن و سایر روش‌ها با توجه به وضعیت مژه طبیعی انجام شوند.
چگونه از مژه‌ها مراقبت کنیم؟
مراقبت از مژه فقط به استفاده از محصولات تقویت‌کننده محدود نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین اصول، جلوگیری از آسیب مکانیکی و شیمیایی غیرضروری است.
پاک‌سازی مناسب ناحیه چشم، پرهیز از مالش شدید، جدا نکردن مژه‌های مصنوعی با کشیدن و توجه به کیفیت و نحوه استفاده از محصولات اطراف چشم میتواند به کاهش آسیب‌های قابل پیشگیری کمک کند.
در خدمات حرفه‌ای مژه نیز تشخیص وضعیت مژه طبیعی، انتخاب روش متناسب با ضخامت و طول مژه و رعایت اصول بهداشت اهمیت زیادی دارد. اکستنشن یا سایر خدمات زیبایی نباید باعث ایجاد کشش غیرضروری روی فولیکول شوند.
جمع‌بندی؛ مژه فقط بخشی از زیبایی چشم نیست
مژه‌ها علاوه بر تأثیر قابل‌توجه در زیبایی چشم، نقش مهمی در محافظت از سطح چشم دارند. آنها با کمک به دور کردن ذرات خارجی و تحریک رفلکس پلک، بخشی از سیستم دفاعی طبیعی چشم هستند.
هر مژه نیز یک چرخه زندگی مشخص دارد و در مراحل آناژن، کاتاژن و تلوژن رشد، انتقال و استراحت را تجربه می‌کند. به همین دلیل، ریزش تعدادی از مژه‌ها طبیعی است؛ اما افزایش غیرعادی ریزش یا تغییر ناگهانی تراکم مژه میتواند نشانه وجود یک عامل دیگر باشد.
شناخت ساختار مژه و چرخه
رشد آن، به‌خصوص برای افرادی که در حوزه خدمات حرفه‌ای مژه فعالیت می‌کنند، اهمیت
زیادی دارد؛ زیرا هرچه شناخت بهتری از مژه طبیعی داشته باشیم، انتخاب روش و مراقبت
مناسب نیز دقیق‌تر خواهد بود.
نظرات
3انصراف از نظر